Grondwet en Statuut

De Grondwet is het belangrijkste staatsdocument van Nederland. Wat de Grondwet is voor Nederland is het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden (Nederland, Aruba en de Nederlandse Antillen). De Grondwet bevat de fundamentele regels voor onze staatsinrichting en legt tevens de grondrechten van de burgers vast. Het is de hoogste nationale wet voor de Nederlandse staat; andere wetten dienen haar bepalingen in acht te nemen. De Grondwet van het Koninkrijk der Nederlanden dateert van 1814. In de loop van haar geschiedenis is zij verscheidene malen gewijzigd. Een belangrijke grondwetsherziening vond plaats in 1848 onder de staatsman Thorbecke. De laatste algehele Grondwetsherziening vond plaats in 1983. Ter uitwerking van het regeerakkoord vindt momenteel de voorbereiding plaats van de opdrachtformulering en instelling van een Staatscommissie Grondwet. 

Het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden regelt de staatkundige relatie tussen de drie landen van het Koninkrijk, Nederland, de Nederlandse Antillen en Aruba. Het Statuut is de constitutionele basisregeling voor het Koninkrijk. De Nederlandse Grondwet en de Staatsregelingen van de Nederlandse Antillen en Aruba zijn aan het Statuut ondergeschikt.

De onderwerpen van wetgeving en bestuur die op het niveau van het Koninkrijk worden behartigd, de zogenaamde Koninkrijksaangelegenheden, worden limitatief in het Statuut aangegeven. Alle niet als Koninkrijksaangelegenheden aangeduide onderwerpen zijn landsaangelegenheden. De bevoegdheid ten aanzien van de Koninkrijksaangelegenheden berust bij de organen van het Koninkrijk, zoals de Raad van Ministers van het Koninkrijk en de Raad van State van het Koninkrijk. Het Statuut bevat voorts bepalingen over onderlinge bijstand en samenwerking. Elk van de landen is op grond van het Statuut verplicht zorg te dragen voor de verwezenlijking van de rechten van de mens, de rechtszekerheid en de deugdelijkheid van het bestuur. Het Koninkrijk is belast met het waarborgen van deze waarden. Het Statuut kan alleen worden gewijzigd als alle drie de landen van het Koninkrijk daarmee instemmen.