Decoratiestelsel

Het decoratiestelsel is in april 1996 herzien. In het vernieuwde decoratiestelsel ligt de nadruk op de bijzondere, persoonlijke verdiensten die iemand voor de samenleving heeft gehad. Als men zeer aansprekende prestaties heeft verricht, kan men in aanmerking worden gebracht voor een koninklijke onderscheiding. Het is de bedoeling van de wetgever dat er, ten opzichte van het verleden, in het bijzonder meer vrijwilligers, vrouwen en personen uit minderheidsgroepen in aanmerking komen voor een onderscheiding. Een ieder kan iemand anders voorstellen voor een koninklijke onderscheiding. Hiervoor dient een onderbouwd voorstel te worden ingediend bij de burgemeester van de woonplaats van de genomineerde.

Iedereen die bijzondere verdiensten voor de samenwerking heeft geleverd, kan in aanmerking komen voor een Koninklijke onderscheiding. En iedereen kan iemand anders voor een lintje voordragen. Hieronder wordt beschreven welke verschillende onderscheidingen er zijn en hoe u iemand kunt voorstellen.

• Orde van de Nederlandse Leeuw
• Orde van Oranje-Nassau
• Bijzondere verdiensten in de werkkring
• Hoe en wanneer dient u een voorstel in?
• Wat moet er in het voorstel staan?
• Wat gebeurt er verder met uw voorstel?

Koninklijke onderscheidingen voor maatschappelijke verdiensten zijn in Nederland onderverdeeld in twee orden: de Orde van de Nederlandse Leeuw en de Orde van Oranje-Nassau. Wie voor welke orde in aanmerking komt is afhankelijk van de aard van de verdiensten.

Orde van de Nederlandse Leeuw

De oudste orde voor maatschappelijke verdiensten in Nederland is de Orde van de Nederlandse Leeuw. Deze orde heeft drie ridderlijke graden: Ridder Grootkruis, Commandeur en Ridder. Voor deze orde komen mensen in aanmerking met zeer uitzonderlijke verdiensten voor de samenleving. Het gaat dan om prestaties of inspanningen - vaak op basis van bijzondere talenten - die erg belangrijk zijn voor de maatschappij. Denk bijvoorbeeld aan baanbrekend wetenschappelijk werk of innovatief ondernemerschap. Maar ook aan uitmuntende sportprestaties of unieke creativiteit op het gebied van kunst en cultuur.

Orde van Oranje-Nassau

De Orde van Oranje-Nassau kent zes graden: Ridder Grootkruis, Grootofficier, Commandeur, Officier, Ridder en Lid. Voor deze orde komen mensen in aanmerking met (langdurige) bijzondere verdiensten voor de samenleving. Denk aan de vele vrijwilligers die actief zijn binnen allerlei organisaties op sociaal-maatschappelijk gebied. Het gaat dan niet alleen om bestuurders, maar ook om mensen die door hun inzet verenigingen draaiend houden en organisaties toegankelijk maken voor de samenleving.

Bijzondere verdiensten in de werkkring

Ook iemand die in zijn werk bijzondere prestaties levert, kan worden onderscheiden in één van de beide orden. Zulke 'bijzondere of zeer uitzonderlijke verdiensten in de werkkring' moeten echt uitgaan boven wat normaal gesproken van iemand in een dergelijke functie mag worden verwacht. Het gaat dus om de persoonlijke inzet, visie en kwaliteiten. Verder mogen de verdiensten niet alleen belangrijk zijn voor de onderneming, organisatie of instelling waaraan de kandidaat is verbonden. De samenleving moet er baat bij hebben.

Hoe en wanneer dient u een voorstel in?

Als u iemand voor een Koninklijke onderscheiding in aanmerking wilt laten komen is het verstandig om eerst contact op te nemen met het gemeentehuis in de woonplaats van de kandidaat. De ambtenaar die daar de lintjes behandelt, kan in grote lijnen aangeven of de verdiensten inderdaad bijzonder genoeg zijn voor een Koninklijke onderscheiding. Ook wordt precies uitgelegd hoe u te werk moet gaan. Daarna kan het verzamelen van alle benodigde gegevens beginnen. Wanneer die klus geklaard is, dient u het voorstel in bij de burgemeester. De behandeling van een voorstel kost behoorlijk wat tijd. Daarom is het belangrijk om tijdig in actie te komen.

Wat moet er in het voorstel staan?

De inhoud van het voorstel moet antwoord geven op de volgende vragen:

• wie wordt er voorgesteld? Naam, voornamen voluit, huidige adres, woonplaats en een korte levensbeschrijving.
• wat is de reden voor het indienen van het voorstel?
• wat is de gewenste datum van uitreiking?
• om welke gelegenheid gaat het op die datum? Stel altijd een passende gelegenheid voor, die samenhangt met het merendeel van de verdiensten.

Dan is het tijd voor een compleet overzicht van de bijzondere verdiensten. Het is vooral belangrijk om feitelijke gegevens te verzamelen en op te schrijven. Daarbij gaat het vooral om antwoorden op de volgende vragen:

• om welke activiteiten gaat het? Op welke manier heeft de kandidaat zich ingezet? Was hij of zij alleen actief of samen met anderen?
• waarom zijn de verdiensten bijzonder?
• wat is het belang voor de samenleving?
• in welke perioden is de kandidaat actief geweest? Hoeveel uur per week of per maand? Er moet nog sprake zijn van actuele verdiensten!
• welke uitstraling hebben de verdiensten? Lokaal, regionaal, landelijk of internationaal?
• hoe groot is de organisatie waarin de kandidaat actief is?
• worden de activiteiten buiten de werkkring betaald? Zo ja, om welke bedragen gaat het? Denk bijvoorbeeld aan reis- en onkostenvergoedingen, presentiegeld en dergelijke.

Wat gebeurt er verder met uw voorstel?

De burgemeester brengt advies uit over alle voorstellen. Als dit advies positief is, kan er ook een suggestie worden gedaan voor de soort en hoogte van onderscheiding. Vervolgens geeft de Commissaris van de Koningin een oordeel. Die stuurt het voorstel dan naar het Kapittel voor de Civiele Orden. Dit onafhankelijke college geeft een zwaarwegend advies aan de betrokken minister. Wanneer de minister positief beslist, wordt de onderscheiding bij Koninklijk besluit verleend. De burgemeester informeert u over de uitkomst van het voorstel. Met vragen over uw voorstel kunt u terecht bij het kabinet van de burgemeester.